Jan JANSSEN

Geboortedatum: 19 mei 1940
Geboorteland: Nederland

Vandaag is Jan Janssen jarig. Er is deze zomer extra veel aandacht voor de eerste Nederlandse Tourwinnaar omdat het vijftig jaar geleden is dat hij de Tour de France won en dat gaat niet onopgemerkt voorbij.
Vijftig jaar is lang geleden en dat hele generaties toen nog niet geboren waren of nog in de luiers liepen, merkte ik van de week toen ik als zijn biograaf aan een redactielid van een tv-programma moest uitleggen wie Jan Janssen was.
Het kwam bij haar binnen zoals ik destijds op de lagere school de feiten van de 80-jarige oorlog te horen kreeg. Willem van Oranje alias Jan Janssen, Philips de Tweede alias Herman Vanspringel en de Hertog van Alva alias Ferdinand Bracke.
Je kunt het niemand kwalijk nemen er niet bij te zijn geweest, maar het is wel eens moeilijk uitleggen, hoe groot die prestatie van Jan destijds is geweest. Ik durf zelfs te beweren dat het misschien wel de meest indrukwekkende Tourzege van de laatste vijftig jaar is geweest.
Geen winnaar had in die periode zo weinig steun. Alle andere winnaars beschikten over een sterke ploeg, al moet ik misschien een uitzondering maken voor Greg LeMond in 1989, maar die was nog heel wat groter dan waar Jan over kon beschikken.
De veelwinnaars Anquetil, Merckx, Hinault, Indurain, Armstrong en Froome beschikten steeds over de sterkste ploeg in de wedstrijd en Joop Zoetemelk had in 1980 de steun van de op dat moment sterkste ploeg (TI-Raleigh) ter wereld.
Dat had Jan Janssen in 1968 bij lange na niet. Zijn ploeg was in de Tour, met die bedroevend ingelaste landenformule, misschien wel de zwakste van het hele deelnemersveld. Met tien renners afkomstig uit zeven verschillende commerciële ploegen. De eenheid was dan ook ver te zoeken.
Op dag 1 moest de eerste al naar huis, op dag 4 de tweede. Op dag 10 ging nummer drie en een dag later volgden er drie tegelijk. Toen waren er nog maar vier over en geloofde niemand meer in de zegekansen van Jan Janssen.
Behalve Jan zelf al liep hij daar niet mee te koop. Hij wist precies wat hem te doen stond. Het scenario zat in zijn kop, ook al strooide hij iedereen zand in de ogen door aan wie het maar horen wilde te vertellen dat hij zich verder zou richten op het winnen van etappes.
Hij voerde zijn plan dan ook met grote precisie uit, wist dat hij in de laatste bergetappe niet meer dan een paar seconden op Vanspringel mocht verliezen en ging daarbij zo ver dat hij vier seconden na de Belg op de top van de Cordon over de streep kwam en direct bewusteloos van zijn fiets viel.
Hij was zo diep gegaan dat ploeggenoot Arie den Hartog maar één conclusie had: “Vier plankies, meer heb-ie niet nodig. En een bloemetje erop.” Maar de volgende ochtend zag hij Janssen fluitend naar de ontbijtzaal lopen, in de wetenschap dat hij alleen nog maar de tijdrit hoefde te winnen. Mind you, Jan had nog nooit een tijdrit gewonnen of zelfs tegen het horloge bij een zege in de buurt geweest.
Volgens Den Hartog konden alle grote mannen van zijn tijd afzien als een beest, maar tussen hun afzien en dat van Janssen zit een wereld van verschil. Bereid zijn om tot over de grens van de uitputting te gaan, kan maar een enkeling. Hij kende er in zijn tijd behalve Janssen maar één en dat was Tom Simpson. De Brit die het met de dood moest bekopen.
Jan is er niet trots op dat hij meerdere keren in zijn loopbaan over die grens is gegaan, omdat hij op die momenten alle contact met zijn normale leven als echtgenoot en vader was verloren. Alleen het doel telde en in een soort trance moest hij dat bereiken.
Vanmiddag zal hij, omringd door vrouw, kinderen, schoonkinderen en kleinkinderen, die zijn 78ste verjaardag komen vieren, toch voor de tv gaan zitten om te kijken of Tom Dumoulin in staat is niet meer dan een paar seconden te verliezen op Simon Yates.
Daarbij zal hij ongetwijfeld een schietgebedje prevelen dat de Maastrichtenaar niet zo gek zal zijn als hij destijds. Jan weet allang dat er belangrijkere dingen in het leven zijn dan het winnen van een grote ronde en dat je nooit met je gezondheid moet spotten.
Jan van harte gefeliciteerd, ik wens je nog vele gezonde en gelukkige jaren en we zien je op 22 juni aanstaande bij het Utrechts Wielercafé in Zeist waar je biografie, die ik in 2001 schreef, in een nieuw jasje en tot op de huidige dag geactualiseerd, door Jeroen Wielaert aan je zal worden overhandigd. Een hele fijne dag gewenst!

19-05-2018