Uit de ordners van Jan …

“Waar ik vorige week op deze plaats Daags na de Tour, de profronde van Boxmeer een criterium-klassieker noemde, mag ik de Acht van Chaam met een overtreffende trap daarvan wel een klassiek super-criterium noemen. Baas boven baas, want de eerste Acht voor profs werd al op 30 mei 1933 verreden, terwijl de reeks in Boxmeer pas in 1975 van start ging. De eerste renner die de Acht van Chaam op zijn naam schreef was de Brabander Thijs van Oers, in datzelfde jaar ook wegkampioen van Nederland bij de profs. In de jaren die volgden ontwikkelde de koers zich tot een belangrijk rondje rond de kerk, niet allen vanwege de imposante erelijst, maar ook omdat er altijd heel veel bezoekers op af kwamen. Met een onderbreking door de oorlogsjaren werd afgelopen woensdag voor de ... 
... 75e keer de Acht van Chaam verreden en het is daarmee waarschijnlijk de oudste profkoers van Nederland. 
Ik ben er diverse keren bij geweest en daarom hierbij het bewaarde programmaboekje van de vijftigste editie in 1983. Het was het laatste jaar van de fameuze Raleighploeg en het wielrennen was toen zo populair dat maar liefst 65.000 mensen de weg naar het Brabantse dorp hadden gevonden, destijds een heel normaal aantal voor Chaam. De organisatie was er in geslaagd een groot aantal vedetten uit de net afgelopen Tour de France te contracteren. Vanwege de vermoeidheid van de Tour en de verlammende hitte lieten de grote namen - op Greg LeMond en Phil Anderson na - het lang afweten. De rest geloofde het wel en het publiek vond het prima. Het ging het publiek in die dagen vaak niet eens om het spektakel van de koers, maar om het toejuichen (en dus bedanken) van de mannen waarvan het in de Tourweken zo genoten had. Wat niet wil zeggen dat er niet gekoerst werd, maar door bovengenoemde oorzaken kwam de strijd wat laat op gang.
Raleigh heerste
Met nog 32 kilometer te gaan kwam pas de beslissende ontsnapping tot stand. Lubberding, Raas, Hanegraaf en Priem van Raleigh, Zoetemelk en Andersen van Coöp-Mercier en Frits Pirard die dat jaar voor een Italiaanse ploeg reed, reden weg uit het peloton. Laatstgenoemde en ook Zoetemelk probeerden nog weg te komen, maar de Raleighs smoorden iedere poging in de kiem. Lubberding werd echter geen strobreed in de weg gelegd toen die demarreerde en zo snelde de wegkapitein van de Raleighs naar zijn vijfde criteriumoverwinning dat jaar. Zo ging dat toen in de drukbezochte criteriums na de Tour.
De clan van Raas
Jan Raas was jarenlang de spullenbaas van het criteriumwerk en er won bijna altijd een renner van zijn clan. Daartoe behoorden alle Raleigh-renners, alsmede een aantal buitenlandse vedetten en coureurs die bewezen hadden de koers hard en aantrekkelijk te kunnen maken. Dat betekende niet dat de winnaar al vooraf werd aangewezen, want het publiek moest wel strijd zien en wie wilde winnen moest er echt voor koersen. Niemand kreeg iets cadeau, alleen kon een renner die niet tot de clan behoorde nooit winnen. Zoetemelk was in dit verhaal een geval apart. Joop reed door iedere slag heen als hij de kans kreeg en vanwege zijn reputatie werd hem dat nooit aangerekend. Een snelle, maar attractieve renner als Theo Smit mocht ook wel eens winnen, maar Fedor den Hertog kreeg geen enkele kans van Raas cs. als gevolg van een conflict dat de twee ooit hadden over geld.
De grootverdieners
Chaam draaide in 1983 op een budget van twee ton, waarvan 80.000 gulden bestemd was voor start- en prijzengelden. Joop Zoetemelk was met 4.500 gulden in het handje de duurste klant, gevolgd door Peter Winnen met 3.500 en Jan Raas daar net iets onder. Dat waren in 1983 de grote publieke trekpleisters, samen met Bert Oosterbosch, Henk Lubberding, Hennie Kuiper en Frits Pirard. Wie in dit rijtje Gerrie Knetemann mist, die was in 1983 herstellende van zijn zware val in maart van dat jaar in Dwars door België. De Kneet kwam tegen betaling echter wel vaak bij die criteriums opdagen om het startschot te lossen of voor de microfoon een typische Kneet-conference ten beste te geven. Ook de populaire radioverslaggever Theo Koomen pikte vaak een graantje mee. Bijvoorbeeld door achterop de motor – net als in de Tour – verslag van de koers te doen. En Theootje deed dat ook niet voor niets en toucheerde niet zelden een bedrag gelijk aan dat van de beste renners. Geen kniesoor die er aanstoot aan nam of er wat van zei, want iedereen genoot en het publiek kreeg waar het op hoopte. Met vaak nog een onsje meer. 
Ter gelegenheid van het 75-jarig jubileum is dit jaar een boek verschenen van de hand van Berry van Oers met een voorwoord van oud minister-president Dries van Agt. Het boek, 75 X ACHT VAN CHAAM is 180 pagina’s dik en bevat ca. 200 prachtige foto’s. Het is voor € 20,- te koop in de boekhandel of via info@8vanchaam.nl. 
Van harte aanbevolen!
Tot volgende week!”
Jan Houterman
Door Fred van Slogteren, 29 juli 2013 10:00

Onderwerp
Tekst
Je naam
Email
Web