De Burgerlijke Stand van 19 oktober.

Jaap EDEN (1873, overleden 02.02.1925, Nederland)

Deze in Groningen geboren, maar in het Haarlemse opgegroeide sportman geldt als de aartsvader van de Nederlandse sportbeoefening. Hij was zowel schaatser als wielrenner en in beide takken van sport werd hij wereldkampioen. Zijn faam was daarna zo groot dat hij als wielrenner een zeer lucratief profcontract mocht tekenen en zich daarmee een jaarkomen verwierf van een halve ton in guldens. Dat was omstreeks 1900 en dat bedrag zou nu in de buurt van een miljoen euro of meer liggen, schat ik. Jaap Eden was dus een van de eerste grootverdieners in de sport en hij heeft toen al aangetoond dat dat niet altijd leidt tot nog betere prestaties. A la Ronaldo heeft hij eigenlijk nooit meer iets van belang gepresteerd en mede door zijn frivole levenswandel zakte hij weg uit de belangstelling. Na zijn loopbaan probeerde hij in Rotterdam nog een fietsenwinkel van de grond te krijgen en daarna was hij nog even vrachtwagenchauffeur, maar hij verprutste alles waaraan hij begon. De grote sportman van weleer kwam in een inrichting terecht waar hij op 51-jarige leeftijd is overleden.
Hoewel zijn prestaties enkele jaren lang groot waren, lijkt het me vreemd dat we deze man als de vader van onze Nederlandse sportbeleving zien. Dat dat zo is, leid ik onder andere af aan het feit dat de jaarlijkse onderscheidingen voor de beste sportman en sportvrouw, jarenlang zijn beeltenis in brons zijn geweest, uitgereikt aan mensen die er wel alles aan hebben gedaan om de top te bereiken en daar ook een aantal jaren te blijven. Van mij hoeft het symbool Jaap Eden natuurlijk niet te worden afgebroken, maar er zijn andere sporters geweest die de kwalificatie aartsvader van de Nederlandse sport eerder was toegekomen en dan denk ik wat het cyclisme betreft bijvoorbeeld aan Mathieu Cordang. Maar daar kom ik op diens geboortedag, 6 december, wel op terug.

Wat staat er nog meer in het geboorteregister?

Jan PRONK (1918, Nederland)

Ik heb hem in mijn jeugd zeker vier keer kampioen van Nederland zien worden. Achter de motor van Frits Wiersma, de beste Nederlandse gangmaker van die tijd. Het duo werd negen keer kampioen van Nederland en één keer wereldkampioen. Ze reden in heel Europa die twee en pas enkele jaren geleden hoorde ik uit zijn mond – met die prachtige Westfriese tongval – hoe het kwam dat ze niet zo veel wonnen. „Nederland had maar één baan waar internationale programma’s werden georganiseerd en dat was maar twee keer per jaar. In Duitsland en Frankrijk kwam minstens eens per week in diverse steden een groot internationaal stayersveld in actie en dan moest je dat een beetje bekijken. Als je er kwam on te winnen dan was het gauw met je gedaan, maar als je je, het liefst op de streep, liet verslaan door de lieveling van het publiek dan wilden ze je graag terughebben.“ Zo was Jan jarenlang een gewaardeerd programmavuller die er wel op toezag dat hij nooit afging, maar tweede, derde of hooguit vierde werd. Eén keer werd hij laatste omdat zijn collega’s een geintje met hem wilden uithalen. Een Hollander was maar een piepeltje, want de Duitse en Franse stayers bepaalden van tevoren de uitslag. Maar dat hadden ze niet moeten flikken en bij de volgende confrontatie reed de Alkmaarder ze allemaal op ronden achterstand. Vol respect werd hij opgenomen in het selecte gezelschap dat de dienst mocht uitmaken. Nog verbaasder was ik toen hij mij vertelde dat hij eigenlijk de pest had aan dat stayeren. „Je zat altijd in dat lawaai en die stank te harken“, zei hij en met felle oogjes voegde hij er aan toe: „Ik ben eigenlijk een sprinter en dat benne opgewonden standjes, meneer!“ Aan die felle oogjes zag ik wat hij bedoelde. Jan Pronk wordt vandaag 88 jaar en ik hoop dat hij nog heel lang een opgewonden standje mag blijven.

De andere op 19 oktober geborenen zijn:

ALLEGRINI, Mirko (1981, Italië)
AUCOUTURIER, Hippolyte (1876, overleden april 1944, Frankrijk)
BRUNEEL, Achiel (1918, België)
HERMES, Pascal (1978, Nederland)
IMPANIS, Raymond (1925, België)
KONING, Louis de (1967, Nederland)
LOTZ, Marc (1973, Nederland)
RADOCHLA, Steffen (1978, Duitsland)
RUIZ SANCHEZ, José (1980, Spanje)
SPADI, Manuele (1981, Italië)
VISSER, Adrie (1983, Nederland)

Door Fred van Slogteren, 19 oktober 2006 0:00

Jan Pronk

Toen wij vroeger gingen trainen in Zaandam was daar ook Cees Bakker (de stayer)bij en in Alkmaar kwam Jan Pronk daar dan ook meestal bij,nou die twee draaiden dan het snot voor je ogen op die vaste verzetjes.

Geplaatst door k.kwantes, 20 oktober 2010 17:42:41

Onderwerp
Tekst
Je naam
Email
Web