Uit de ordners van Jan

“Maandag 14 augustus 1978 vond in Nijmegen de proloog van de Ronde van Nederland plaats. Tachtig coureurs – waaronder maar liefst dertig landgenoten - stonden een voor een aan de start, verdeeld over tien ploegen. Op de Wedren, het plein waar tegenwoordig ook de Nijmeegse Vierdaagse vertrekt, won Walter Planckaert de proloog over 1100 meter. Later in de middag loste Nijmegenaar en wielerliefhebber Dries van Agt, destijds minister president, het startschot voor een criterium over 80 kilometer. Aad van den Hoek, de meesterknecht uit de Raleigh ploeg, won met 6 seconden voorsprong op Bert Scheuneman (de vader van Niels) en Piet van Katwijk. Een andere opvallende verschijning in Nijmegen was ploegleider Eddy Merckx. Voor het eerst sinds zijn afscheid in mei 1978 stond de Kannibaal officieel als ploegleider op de deelnemerslijst. En met zijn renner Walter Planckaert was hij ook in zijn nieuwe functie meteen weer succesvol. Tijdens de Tour de France had hij al met een accreditatiekaart om zijn nek gelopen als PR-medewerker voor sponsor C&A. Zijn baantje als ploegleider was trouwens geen lang leven beschoren, want op 28 maart 1980 opende hij in Meise zijn eigen fietsconstructiebedrijf.

In deze dagen raken we niet uitgesproken over de ...

... dopingperikelen van Floyd Landis. 27 jaar geleden in 1979 was het niet anders en stond de wielerwereld eveneens op zijn kop. Er was een geruchtenmachine op gang gekomen met betrekking tot renners die tijdens de Tour de France anabole steroïden gebruikt zouden hebben en in de krant van 14 augustus 1979 stonden de namen van mogelijke zondaars. Daarbij ook die van Tourwinnaar Bernard Hinault en nummer twee Joop Zoetemelk. Het wachten was op de uitslag van de contra-expertise, maar het kon nog wel enkele dagen duren voor die door Manfred Donike van het laboratorium in Keulen bekend zou worden gemaakt. Het ging over de tweede Touroverwinning van Hinault, met die merkwaardige laatste etappe naar Parijs waar de Fransman samen met Zoetemelk het peloton met meer dan twee minuten voorbleef.
Nederland had overigens een prima Tour achter de rug. Knetemann won de proloog en de 22e rit, Raas de 5e, Leo van Vliet de 7e, Jo Maas de 10e, Joop Zoetemelk de 18e en TI Raleigh de beide ploegentijdritten. Bovendien stonden vijf landgenoten bij de eerste twintig in het eindklassement. Het wielrennen in Nederland floreerde als nooit tevoren en in de weken daarna stond het zwart van de mensen bij de vele criteriums in het hele land..
En toen, tijdens de Ronde van Nederland, kwam de uitslag van de contra-expertise en daaruit bleek dat Joop Zoetemelk positief was bevonden. Dat was .vreemd, want er was al eerder een bericht naar buiten gebracht dat alle controles op het gebruik van hormoonpreparaten geen resultaat hadden opgeleverd. Er was wel een serie urinemonsters van de eerste l' Alpe D'Huez aankomst zoekgeraakt, maar die was teruggevonden op het postkantoor van Keulen en inmiddels door Donike en zijn mensen gecontroleerd zonder positieve resultaten.

De Nederlandse renners waren de hele gang van zaken beu en Jan Raas en Gerrie Knetemann lieten via hun verzorger Ruud Bakker (foto Cor Vos) weten dat ze tijdens de wereldkampioenschappen in Valkenburg actie zouden gaan voeren tegen het dopingbeleid van de UCI. ‘Als zij de steun krijgen van de andere topcoureurs uit het peloton zullen zij na afloop van de strijd in Valkenburg de controles boycotten. Natuurlijk moeten mannen als Moser, Saronni en Hinault wel meedoen, want anders heeft zo’n actie geen zin. De jongens zijn vreselijk kwaad over de uitvoering van de controles, want het wordt steeds meer een loterij. Zes uitslagen die eerder in het seizoen positief waren, heeft men in Keulen na de contra-expertise weer negatief moeten verklaren. Daaruit blijkt dat die Donike niet over de goede apparatuur beschikt om die controles uit te voeren’, aldus de verklaring van Ruud Bakker in de krant.

Op donderdag 16 augustus, een week voor het begin van het WK, werd Joop Zoetemelk officieel beschuldigd van het gebruik van doping tijdens de laatste Touretappe naar Parijs. Al anderhalve maand gonsde het van de geruchten dat er in het peloton hormoonpreparaten zouden worden gebruikt. De naam van Hinault werd ermee in verband gebracht, omdat hij enkele weken met een donkere bril had gereden wegens een ontstoken linkeroog. De doktoren hadden immers verklaard dat die ontsteking in verband zou kunnen staan met het gebruik van anabole steroïden. Bewijzen werden nooit geleverd, het bleef bij vermoedens.

Het product dat bij Zoetemelk was gevonden heette nortestosteron en dat behoort tot de groep van de anabole steroïden. Lichaamseigen stoffen, die medisch worden voorgeschreven als een mens verzwakt is. Dat was aan het eind van de Tour bij Zoetemelk het geval, reden waarom zijn lijfarts dokter Fuchs hem het preparaat had toegediend. Volgens de regelementen werd Joop beboet met 1000 Zwitserse Franken en 10 minuten straftijd in het algemeen klassement. Dat had overigens geen gevolgen voor de uitslag, want zijn voorsprong op nummer drie, de Portugees Joaquim Agostinho, bedroeg in Parijs meer dan 23 minuten.

De controles op verboden middelen werden in de jaren zeventig gemeengoed en in die tijd werd menig renner betrapt. Destijds werden er echter nog geen maanden- of jarenlange straffen uitgedeeld. Declassering of diskwalificatie waren toen de ergste sancties.

In Sittard, aankomstplaats van de door Fedor den Hertog gewonnen derde etappe van de Ronde van Nederland, verklaarde Joop Zoetemelk (foto: Cor Vos) wel degelijk een injectie te hebben gekregen tijdens de Tour. ‘Ik was twee of drie kilo onder mijn normale gewicht en toen vond dokter Fuchs het noodzakelijk om mij een spuit te geven. Hij zei dat er totaal geen gevaar bij zat en dat hij er volledig achter stond. Ik heb een absoluut vertrouwen in die man. Vooral omdat hij mij na mijn val in de Midi Libre van 1974, er weer helemaal bovenop heeft geholpen. Ik heb volkomen tegoedertrouw gehandeld. Het is een onschuldig middeltje waarvan ik geen voordeel heb gehad.’

Later die week, op 18 augustus, won Zoetemelk nog de vijfde etappe naar de Beekse Bergen en leek de storm geluwd. Na zijn overwinning maakte Joop bekend dat hij de premie van 10 mille, die hij na de Tour de France in ontvangst had mogen nemen als meest strijdlustigste renner, aan Hennie Kuiper zou schenken. Na het dopinggeval voelde hij er niets voor het bedrag zelf te houden en daarom besloot hij de premie aan Kuiper over te maken, omdat deze volgens vele volgers de actiefste renner in de Tour was geweest.

Veel mooie Nederlandse overwinningen werden in het weekend van 13 en 14 augustus 1983 geboekt. In het Duitse Dortmund won Theo de Rooy, net als in 1981, de Union Prijs, een semi-klassieker. Gerard Veldscholten werd tweede, Adri van der Poel derde en Leo van Vliet vijfde. Het befaamde criterium van Kamerik was een prooi voor Steven Rooks, die Joop Zoetemelk in de sprint versloeg. Joop zelf was de sterkste in een derny-wedstrijd in Rotterdam-Zuid. Hij had daar 18 tellen voorsprong op baanspecialist René Kos. In de achtertuin van Jan Raas won Cees Priem de Ronde van ’s Heerenhoek met Raas op 16 seconden als tweede. Ook was er nog de Nacht van Rijsbergen, waar Adri van der Poel de sprint won van Wies van Dongen.

Tot slot nog even een blik op de palmares van Eddy Merckx. Vijf keer was hij succesvol op 14 augustus. Zijn achtste zege als prof boekte hij op die datum in 1965 in Visé en een jaar later werd de vierde rit van de Ronde van Morhiban aan de zegekar gebonden. In 1971 won hij op 14 augustus een criterium in Bilzen, in 1972 een soortgelijke koers in het Bretonse Quiberon en op 14 augustus 1976 was hij in Assebroek weer eens kannibalistisch bezig.

Tot volgende week!”

Jan Houterman

Door Fred van Slogteren, 14 augustus 2006 10:00

Onderwerp
Tekst
Je naam
Email
Web