Het balhoofdplaatje van Otto …

 

“Op de jaarlijkse bijeenkomst van de International Veteran Cycle Association, die dit jaar aan de Loire in Frankrijk werd gehouden, kwam ik een fiets tegen met twee balhoofdplaatjes. De ene met de merknaam Gnome & Rhône en de andere met een afbeelding van een ouderwetse vliegtuigmotor. Gnome & Rhône is een historische merknaam verbonden aan een fabriek die in de Eerste Wereldoorlog bekend werd als fabrikant van vliegtuigmotoren. Ze konden ze niet aanslepen, maar na die verschrikkelijke oorlog daalde de vraag dramatisch. Om te overleven ging het bedrijf …

… motorfietsen produceren. Met een van die motoren haalden ze in 1929 de wereldpers omdat zes Franse officieren in 1929 op de racebaan van Monthléry in 19 dagen 50.000 kilometer aflegden. Er werd uitsluitend gestopt om van berijder te wisselen, te tanken of banden te vervangen. In de jaren dertig begon Gnome & Rhône ook racefietsen te bouwen met frames van aluminium. Zo bouwden ze in 1935 een gestroomlijnde fiets (zie foto) waarmee Marcel Berthet een nieuw werelduurrecord reed. Berthet verbeterde het werelduurrecord in het begin van de twintigste eeuw al vier keer eerder en hij was al 47 jaar toen hij het - opgesloten in dit monsterlijke apparaat - in 1935 nogmaals deed. Hij trapte in een uur maar liefst 49,990 kilometer weg en dat is 270 meter meer dan de huidige werelduurrecordhouder Ondrej Sosenka in 2005 deed. De UCI erkende het record van Berthet uiteraard niet.
De normale racefietsen die de fabriek produceerde waren van aluminium en dat was in die tijd vrij revolutionair. Aluminium kon destijds nog niet gelast of gelijmd worden, dus gebruikte Gnome & Rhône klemverbindingen. Als je de twee balhoofdplaatjes op bovenstaande foto zou weghalen, dan zie je twee inbusbouten zitten waarmee het frame bijeen wordt gehouden. De fietsen werden onder verschillende namen op de markt gebracht, want behalve met de naam Gnome & Rhône werden ook fietsen gemaakt voor Maurice Archambaud en Peugeot. Wat het door mij in Frankrijk ontdekte exemplaar zo bijzonder maakt zijn de ijzeren lugs, in combinatie met de aluminium buizen. Dat riep bij mij de vraag op of hier sprake was van een prototype. De eigenaar wist er niets van en had zich er nog niet in verdiept. Zelfs de roest had hij nog niet verwijderd. Toch is de vraag interessant omdat de constructeurs zeker wel geweten zullen hebben dat ijzer en aluminium een ‘foute’ combinatie is, vanwege de onvermijdelijke galvanische werking tussen beide metalen. Er bestaat een leuke  website over de motoren en de fietsen van Gnome & Rhône, maar de informatie is beperkt. Na de Tweede Wereldoorlog ging het bedrijf op in Snecma, een groep constructeurs die onder andere lange tijd motoren voor de Franse politie heeft gemaakt. Snecma werkt tegenwoordig als technische denktank voor de Franse lucht- en ruimtevaartindustrie en daarom is er nauwelijks iets te vinden over de historie van Gnome & Rhône. De kans dat er daarom nog iets over de unieke fietsontwerpen uit de vroege jaren twintig zal worden ontdekt is daarom bijzonder klein. Jammer!


Tot volgende week!"


Otto Beaujon
 

Door Fred van Slogteren, 17 juni 2011 10:00

Onderwerp
Tekst
Je naam
Email
Web