Fedor den Hertog (1946-2011)


De wielersport kent diverse renners die je als mens moeilijk kunt plaatsen. Vaak lukt het pas als ze al jaren gestopt zijn en ze ingekapseld in beroep en gezin hun plek hebben gevonden. Er zijn er ook die altijd een raadsel zullen blijven, omdat ze het individualisme tot kunst hebben verheven. Een goed voorbeeld is Gert-Jan Theunisse, maar een nog beter voorbeeld is Fedor den Hertog. De zoon van een Nederlandse vader en een Oekraïnse moeder was als amateur een formidabele wielrenner. Volgens velen de beste die de wereld ooit gekend heeft. Hij won alles zonder dat winnen zijn eerste ambitie was. Hard fietsen wilde hij, meer niet. Als hij daar vol overgave mee bezig was, dan had hij vaak niet in de gaten dat er geen mens meer aan zijn wiel zat. Hij genoot van het op de pedalen stampen en het finishdoek was slechts de wrede hand die op het moment suprème de knop omdraaide.
Geld vond hij niet belangrijk en daarom werd hij pas beroepsrenner nadat hij getrouwd was en iemand hem verteld had dat er brood op de plank moest komen. De prestaties vielen tegen en de kenners zeiden dat het beste er al bij hem af was. Maar dat was niet zo. Zijn onafhankelijke geest zat ...

... gevangen in de keiharde beroepscode van het peloton en elke vezel in dat machtige wielerlijf verzette zich ertegen. Toen hij stopte was hij ontzettend opgelucht, maar zijn vrouw zei: "daar sta je dan met niks." Ze kreeg een typisch Fedor-antwoord: "In het leven is de macht van het geld beperkt."
Tweeëntwintig jaar na zijn afscheid is het journaille hem nog niet vergeten. Ze proberen steeds weer het raadsel te ontsluieren in de hoop Fedor eindelijk eens in scherpe en duidelijke lijnen neer te kunnen zetten. Hij werkt er altijd spontaan en enthousiast aan mee als iemand die weet waar het geld ligt maar de sleutel van de kluis kwijt is. Hij heeft vaak niet door dat mensen hem gebruiken als een soort dorpsgek om een leuk stukje te schrijven en als hij het wel door heeft, kan het hem niks schelen en speelt hij het spel gewillig mee.
Hij goochelt met spreuken, aforismen en tegeltjeswijsheden en hij filosofeert er zodanig op los dat je door de bomen het bos niet meer ziet en je geen idee hebt waar het over gaat. Als je vraagt waar hij de immense krachten vandaan haalde waarmee hij als amateur het peloton geselde, zegt hij: "Dat zijn de oerkrachten uit de kosmos. Jij kunt het ook. Het zit tussen je oortjes. De kracht van de gedachte." Hij kijkt je dan onbevangen aan met die lichtgevende ogen als iemand van een andere planeet.
Er zijn mensen die hem een warhoofd noemen, maar dat is te makkelijk. Er moet een andere verklaring zijn, eentje uit zijn complexe logica. Op 17 augustus 1967 overkwam Fedor een vreselijk ongeluk in de Waalse koers Ougrée-Awaylle-Ougrée. Meer dood dan levend werd hij van de macadam geschraapt. Hij zweefde op de grens van leven en dood en lag dagenlang in coma. Misschien is hij toen wel stiekem overleden, maar direct door god naar de aarde teruggestuurd met de missie de mensen blij te maken in hun ongeluk. De almachtige heeft - onfeilbaar als hij is - echter vergeten hem de frequenties mee te geven om de mensheid te bereiken. Daarom zegt hij altijd op gedragen toon: "ik ben zoekende", waarmee hij zijn toehoorders in het ongewisse laat of hij zijn huissleutels, een levensbeschouwing of een nieuw baantje bedoelt.
Het gebrek aan contact manifesteerde zich het sterkst in het profpeloton. De gelouterde coureurs kwamen naar de koers met een rauwe biefstuk en d'n drog, terwijl Fedor zeewier tot zich nam en `s avonds in het hotel op zijn hoofd stond om zijn yoga-oefeningen te doen. Hij probeerde die wereld te veranderen door zijn collega's blijmoedig te vertellen wat hij er allemaal voor deed. Midden in de nacht in het pikkedonker trainen met lood in de pedalen, water in de banden en een rugzak vol stenen op z'n nek. De volgende dag aan het vertrek maakten ze er onder elkaar grappen over om direct na het startschot diep in de beugel te moeten, omdat diejen zot direct gedemarreerd was en het tempo gelijk op vijftig in het uur lag. Hij hield ze zijn vele wijsheden voor en moedigde ze aan hun grenzen te verleggen en elke dag opnieuw examen te doen. Als dank reden ze hem met hun routine en getalsmatige overmacht keer op keer in de vernieling. Het peloton heeft zijn wetten en daar dient iedereen zich aan te houden. Ook Iwan de Verschrikkelijke.
Zijn niet te vatten levensvisie zorgt ervoor dat hij steeds weer met zijn kop tegen de muur loopt. Hij is de liefste man van de wereld, waar iedereen zich vroeg of laat toch met bloedend hart van afkeert. Aan Fedor krijg je geen hekel, je kunt alleen niet met hem door één deur. Ze verwijten hem niets, want ze kunnen niet benoemen wat hun redenen zijn. Fedor is nooit op eigen voordeel uit, hij wordt nooit kwaad op iemand, hij is niet afgunstig, hij is niet rancuneus en zelfmedelijden is hem vreemd.
Het zijn bijkans Messiaanse eigenschappen en de vergelijking met Jezus Christus dringt zich onwillekeurig op. Die was in zijn oneindige grootheid immers ook geen ideale levensgezel. Het aureool trekt de blinden aan en stoot ze door het intense licht direct weer af. Wat blijft is de mystiek, het geheim van Fedor dat hij ons zo graag wil verklaren, maar hij mist het vermogen om ons te doen begrijpen.
In de in Rotterdam opgetrokken VIP-tent ter gelegenheid van de laatste Ronde van Nederland stond hij er weer. Gesoigneerd en mooi in het pak was hij op een imaginair eiland bezig ons te ontstijgen. Temidden van het aardse geroezemoes van een peloton oud-wielrenners met sterke verhalen van lang geleden, leek hij op een verlichte Eiffeltoren bij nacht. In zijn transcendente eenzaamheid straalde hij het onwankelbare geloof in zich zelf uit. Wat jammer dat god hem de frequentie van de Tour de France heeft onthouden.

Bovenstaand stuk schreef ik in 2003 voor publicatie in Wielerhelden van Oranje, het jubileumboek van de toen 75-jarige KNWU. Ik heb dit stuk, ter herinnering aan Fedor, gekozen omdat hij er zelf destijds zeer tevreden over was. Ik had hem begrepen, zei hij, maar niets was minder waar. Rust zacht Fedor!

Door Fred van Slogteren, 13 februari 2011 10:00

fedor

wat zou ik graag jouw talent hebben om tot zo de kern van Fedor zijn leven door te dringen.
we hebben dit verhaal zojuist hardop samen gelezen.
het heeft ons ontroerd.
carel en zus.

Geplaatst door zushamelink, 13 februari 2011 13:35:46

FEDOR DE BIJZONDERE

Je leven Fedor en het prachtige boek van Joop Holthausen daarover heeft bij vele mensen emoties losgemaakt.
Je deed ertoe je was de mensen niet onverschillig.
Ik vind het bijzonder je gekend te hebben en heb aan jou een heel bijzondere herinnering.
In de Tour won je een etappe en daarmee had je voorjezelf bewezen dat je ook in die categorie wielrennen op je plaats was.Een paar dagen later reed je een net gemaaid korenveld in en ging je naast je fiets zitten en genoot van de zon.Mijn radioleermeester George Tor hoorde over het unieke tafereel.Hij zorgde voor een ellenlange kabel met microfoon en zo heb ik je daar in de zon geinterviewd.
Dat vergeet ik nooit meer.
Tevreden stelde je vast dat in die Tour voor jou niets meer te halen was en je besloot naar huis te gaan en uit de Tour te stappen.Een mooiere opgave heb ik in mijn jaren achter het Tourpeleton niet gezien.
Dank voor wie je was en hoe je was. Moge je rusten in vrede!
Hans Prakke

Geplaatst door Hans Prakke, 14 februari 2011 10:19:03

jan pijnenburg

ik heb nog een ingebonden uitgave van het weekblad Sportreveu, met veel info. over de wilersport de 6 daagse van Antwerpen enJan P.; dit unieke exemplaar wil ik van de hand doen als het in goede handen komt.

Geplaatst door ben, 17 februari 2011 18:01:45

Sportrevue

Dag Ben,

Sportrevue ontbreekt nog in mijn collectie. Graag zou ik in bezit komen van deze tijdschriften.
laat iets van je horen en we komen er vast wel uit. Als je iets anders zoekt van wielrennen, ik heb veel te ruilen.
bert

Geplaatst door Bert Hulleman, 17 februari 2011 19:53:57

Sportrevue

Dag Ben

...evenals Bert ben ik ook geinteresseerd. Heb niets te ruilen maar... betaal wel een goede prijs.
stuyf@msn.com

Geplaatst door André Stuyfesant, 17 februari 2011 21:32:40

Onderwerp
Tekst
Je naam
Email
Web