Uit de ordners van Jan …



“Afgelopen vrijdag vierde Joop Zoetemelk zijn 64ste verjaardag en dat is voor mij reden deze week een heel bijzondere uitgave van het Franse wielertijdschrift Miroir du Cyclisme tevoorschijn te halen. Deze 32 pagina’s tellende special werd in december 1987 uitgebracht ter ere van het afscheid van de wielersport, dat Joop op 16 december van dat jaar zou nemen. Het is op zichzelf niet vreemd dat een Frans wielerblad aandacht besteed aan een buitenlandse renner van het niveau van Zoetemelk, zeker als die al zo lang in Frankrijk woont. Wel bijzonder is dat deze uitgave tweetalig is. Fransen gaan er gemakshalve van uit dat Frans nog steeds een wereldtaal is en dat iedereen dat maar moet spreken, maar de redactie van Miroir du Cyclisme was …

… zo wellevend naast de Franse tekst ook een Nederlandse vertaling te leveren. Daarmee blijk gevend van het feit dat de doorgaans chauvinistische Franse journalisten Joop in het hart hebben gesloten.

‘Joop Zoetemelk, een hele carrière’ werd gemaakt door Henri Quiqueré, Michel Nicolini, André Delcamp, Max Weber en Henri Besson. De Nederlandse wielerliefhebbers moesten er 23 jaar geleden bij de kiosk ƒ 5,95 voor neertellen. Geen cent teveel, want het is een echt verzamelexemplaar met in het hart een prachtige poster van Joop in de regenboogtrui. Het blad staat trouwens vol met foto’s van de beste Nederlandse wielrenner aller tijden, gemaakt door Franse fotografen en dus relatief onbekend voor de Nederlandse wielerliefhebber. Hoe de Fransen over Joop dachten wordt duidelijk in het inleidende artikel met de kop ‘Het voorbeeld’. Het is een lofrede voor een renner die in een lange profcarrière nooit met iemand overhoop heeft gelegen. Hieronder integraal de tekst van deze inleiding met excuses voor de soms kromme vertaling.  

Joop Zoetemelk zal niet de angsten van een vertrek zonder warmte om hem heen kennen. Op één en veertigjarige leeftijd verlaat hij het peloton met het intacte imago van een gezond man, een groot kampioen, en met de algemene erkenning van wat hij in een achttienjarige carrière aan het fietsen in het bijzonder en aan de sport in het algemeen heeft gegeven. En dat is waar hij het allertrotst op zal blijven, en terecht!
Nu hij groot is geworden en je aan de lengte van zijn overwinningenlijst kunt zien wat voor wielrenner hij is geweest, is niets gemakkelijker dan hem te bewonderen en te prijzen. Niets is gemakkelijker dan het uitvlakken van de lichamelijke en morele beproevingen die hij heeft moeten doorstaan om zich dat onbetwistbare imago aan te meten van een onwankelbare en onberispelijke wielrenner, een voorbeeld van beroepsmatigheid en van een talentvolle sportman. Toch, want er is een toch, zou je hem meer moeten beoordelen op zijn verdienste alle afkrakers af te hebben geschud, dan op de belangrijke wedstrijden die hij gewonnen heeft. Voor hen die kort van geheugen zijn is het nodig te memoreren dat zijn veelvuldige tweede plaatsen in de Tour de France achter Eddy Merckx en later achter Bernard Hinault, hem de meest afschuwelijke bijnamen hebben bezorgd die bestaan voor een wielrenner: ‘miskleun’, ‘de zuiger’, ‘de klever’, en andere aardigheden in dezelfde stijl. Dat, toen hij op zijn 34ste eindelijk zijn hoogste doel bereikte, namelijk de Tour de France te winnen, er maar weinig commentaar was dat niet probeerde zijn succes te kleineren, en alleen maar het uitvallen van Bernard Hinault te onderstrepen en te praten over een overwinning, alsof dat negatief zou zijn, ‘op de manier van Walkowiak. De mensen praatten over hem als ‘oud’, terwijl een jaar eerder dezelfde mensen het hadden over de volle rijpheid van Gino Bartali of Louison Bobet die toen ongeveer dezelfde leeftijd hadden. Als men al sprak over die verschrikkelijke val in de rit van de Midi Libre van 1974, waarvan de gevolgen een ieder die aan de lopende band werkt of in de bouw een volledig invaliditeitspensioen zou hebben bezorgd, dan was het om zijn overwinning nog meer naar beneden te halen. Want het was die lichamelijk verzwakte man die door aanhoudende zelfopoffering, moed, liefde voor het fietsen vooral, en zonder zich ooit te beklagen, erin is geslaagd om in de gotha te komen van de beste wielrenners aller tijden, net als Coppi, Bobet, Merckx of Hinault. Die prestatie is nog hoger dan zijn belangrijkste overwinningen, hoewel dat de enige waren, die hij mee wilde laten tellen. Diezelfde man heeft gewacht tot hij op 39-jarige leeftijd wereldkampioen was, om foto’s te laten zien van een geperforeerde maagzweer tijdens de Alpenetappes van de Tour van 1976, en dan nog alleen aan enkele vrienden, omdat hij vooral niet wilde dat de overwinning van zijn gelukkige tegenstander, Lucien Van Impe, naar beneden werd gehaald. En diezelfde man heeft een schandvlek die hij niet kon verdragen, voor de rechter gebracht namelijk de beschuldiging van dopegebruik, waarvan hij helemaal werd vrijgesproken. Zeventien jaar op de weg, onder alle weersomstandigheden, hebben uiteindelijk zijn persoonlijkheid en zijn waarde aan iedereen opgedrongen. En uiteindelijk heeft hij die ‘geniale slag’ geslagen van een laatste grote overwinning in de Amstel Gold Race tijdens zijn laatste seizoen en heeft hij de kwalificatie gekregen van ‘een jonge man die eruit stapt’. Op zijn 41ste is dat het beste compliment dat je kunt krijgen. Waarvan hij niet zegt, hoezeer hem dat raakt. Een stil mens vertrekt in stilte. Tot ziens dus, Joop, en leve het fietsen!

Tot volgende week!”
 
Jan Houterman

Steun onze actie!

WAAROM PIETER WEL EN JAN EN JOOP NIET?



 

Door Fred van Slogteren, 6 december 2010 9:00

een geperforeerde maagzweer

Ik kende die speciale uitgave van Miroir du Cyclisme over Joop Zoetemelk niet. Ik las wat Jan Houterman eruit citeerde en werd stil bij het feit dat Joop de Tour van '76 waar hij volgens Wikipedia 3 etappes won, (deels)reed met een geperforeerde maagzweer.
Nou is dat een aandoening waarbij bijna altijd gillende sirenes klinken omdat het een levensbedreigende situatie betreft. Maar Joop, mag uit ik dit mooie blad geloven, reed er een Tour mee uit. En hoe.
Zou een meelezende Maag Darm Lever arts hier wellicht meer uitsluitsel over kunnen geven?
Hoe zoiets kan. Of er misschien toch iets niet deugde aan de diagnose. En indien zoiets toch mogelijk zou zijn, wat hij/zij dan denkt over de kwaliteit vam de medische begeleiding toen?
Joep Scholten

Geplaatst door joep scholten, 06 december 2010 10:16:33

miscommunicatie

Voor mijn boek over Joop heb ik drie volle dagen lang zijn hele carrière jaar na jaar met hem doorgenomen. Bij de Tour van 1976 hebben we vrij lang stilgestaan bij de zitvlakblessure waar hij toen last van had en hij vertelde me dat hij een speciale broek had gekregen van de Italiaanse Brooklynploeg met daarin een met schuimrubber verdikte zeem. Geen woord echter over een geperforeerde maagzweer. Het lijkt me dan ook een geval van miscommunicatie, te meer daar er over die zitvlakblessure in bovengenoemde tekst in het geheel niet wordt gerept. Hij heeft dat gezwel toen liggend op bed eens laten zien aan een stel journalisten. Het was Henk Huurdeman van de Volkskrant die naar aanleiding daarvan schreef: Hij sloeg de lakens weg en ontblootte de boosdoener. Een vuurrode babypaprika onder z'n klorus. Voor een gewoon mens al geen doen om mee op een WC-bril te zitten, voor Zoetemelk geen reden om op te geven. Ik denk dat die Nederlandse tekst in de Miroir is geschreven door een Waal met wat kennis van de Nederlandse taal. Groet! Fred

Geplaatst door Fred, 06 december 2010 10:53:30

Misselijke communicatie

Ik wil het graag geloven Fred, maar dan staat er meer in dat artikel dat m.i. aan een kritische blik behoefte heeft. Weliswaar dus geen (Röntgen)foto's van een geperforeerde maagzweer (met bloed kotsen en ontlasten heb je ook helemaa geen foto's nodig)maar hoe zit het dan met die foto's? Zijn die gemaakt van die vuurrode paprika? En met welk doel laat iemand zijn scrotum fotograferen? Om dat zoveel jaar later toch als excuus/verklaring op te kunnen voeren?
Wordt miscommunicatie dan wellicht toch een vorm van misselijke communicatie achteraf? Of zijn het louter allemaal vertaalfouten. Zo in de trant van 'Der Zug donnerte vorüber' wat in de geest van een slimme MULO leerling transformeerde in 'De zeug donderde voorover'.

Groet,

Joep

Geplaatst door joep scholten, 06 december 2010 11:42:21

Fabeltje

Ik hou het toch op een vertaler die die naam niet verdient. Neem van mij aan dat Joop in die Tour absoluut geen last heeft gehad van zoiets vreselijks waar gillende sirenes aan te pas zijn gekomen. Dan was dat ook bij de Nederlandse pers bekend geweest en dan had Joop die Tour nooit uitgereden. Ik heb voor dat boek bijna alles gelezen wat de Nederlandse pers toen heeft gepubliceerd. Niemand had er belang bij dat niet te publiceren, dus miscommunicatie? Nee een fabeltje.

Geplaatst door Fred, 06 december 2010 19:43:05

Onderwerp
Tekst
Je naam
Email
Web