Uit de ordners van Jan …

“Om alvast in de juiste Tourstemming te komen vandaag wat Tourverslagen uit het verleden, van etappes die op de datum van vandaag werden verreden, maar dan in 1958, 1964, 1968, 1980 en 1985. In 1958 waren de Nederlandse Tourrenners op 28 juni al vier dagen onderweg. En niet zonder succes, want Wim van Est droeg voor de tweede dag de gele trui. Een dag eerder had IJzeren Willem namelijk tot een groep van zeven renners behoord, die al na ruim 30 kilometer een uitlooppoging waagde. Ze werden niet meer teruggehaald en kwamen met ruim zes minuten voorsprong in Le Treport aan, waar de sprint werd gewonnen door de Fransman Gilbert Bauvin. Van Est eindigde als vierde en kwam daardoor met een voorsprong van 40 sec op Bauvin in de gele trui die hij in de felle rit van zondag tussen Le Treport en Versailles succesvol verdedigde. Die rit werd gewonnen door de Franse regionaal Jean Gainche voor de sprinter André Darrigade. Van Est eindigde in het grote peloton dat een achterstand had van 1´49” op de winnaar. Omdat Bauvin in dezelfde tijd over de streep kwam kon de man van ‘t Heike de leiderstrui behouden en met een brede glimlach in Versailles zijn ererondje rijden. De Nederlands-Luxemburgse ploeg kwam bovendien aan de kop in het ploegenklassement en met Van Est als leider en Gerrit Voorting en Piet de Jongh als zevende en negende in de algemene ranschikking stond Nederland er uitstekend voor. Als een soort voorschot op de rest van die Tour, die gewonnen werd door Charly Gaul (foto: archief T&T Tekst & Traffic), de kopman van de ploeg. De Brabander Piet Damen eindigde tenslotte als ...

... beste Nederlander op een elfde plaats, wat terecht als een grote prestatie werd gezien. Helaas zou de man uit Mierlohout dit niet meer overtreffen.

Ook het eerste weekend tijdens de Tour van 1964 leverde succes op voor de Nederlandse wielersport. Twee etappeoverwinningen op rij was in die tijd uniek; in de tijd van Raleigh en Zoetemelk normaal en nu vrijwel ondenkbaar. Henk Nijdam zegevierde op zaterdag in Besançon en Jan Janssen op zondag in Thonon Les Bains. Het Nederlandse succes kreeg op zaterdag nog meer glans omdat Jo de Haan en Jan Janssen als tweede en derde naast Nijdam op het podium stonden en de Televizierploeg het ploegenklassement van de dag won. Bovendien heroverde Janssen door zijn etappezege de groene trui van het puntenklassement, die hij op de vierde dag aan Rudi Altig had moeten afstaan. Nog nooit lukte het Nederlandse wielrenners in de Tour de France in zulk een kort tijdsbestek zoveel glorie te vergaren. Er waren dat weekend echter ook tegenslagen maar die verdampten in de warmte van nationale gevoelens over de Nederlandse successen. Zo verloor Televizier op zaterdag Cees van Espen, die al enkele dagen last had van een lichte zonnesteek en op zondag overschreden de Televizieren André van Aert, Fons Steuten en Jacques van der Klundert de tijdslimiet, waarna ze uit de strijd werden genomen. De ploeg van Pellenaars sleepte in die twee dagen een flink bedrag aan prijzen in de wacht, want maar liefst 10.500 Franse francs vloeiden in de ploegkas vanwege het prijzenschema en daar deden 22 Nederlandse bedrijven, die zich garant hadden gesteld voor een vette premie bij dagsucces, nog eens 5.000 gulden bij. Reden te over voor Pellenaars om nog eens een verse sigaar op te steken en die avond aan tafel de renners, die nog geen succes hadden behaald, te vertellen dat ze weliswaar lekker zaten te eten, maar dat ze daar nog geen flikker voor hadden uitgevoerd. De beproefde methode Pellenaars, zal ik maar zeggen. De Tour van 1964 was de vijfde en laatste overwinning van Jacques Anquetil (foto: archief dewielersite.net), de Normandiër die de Tour eerder won in de jaren 1957, 1961, 1962 en 1963.

Ook de Tour van 1968 was op 28 juni al begonnen. Nadat de Fransman Charly Grosskost een dag eerder de proloog had gewonnen, verdedigde hij zijn gele trui op grootse wijze op weg naar Esch-sur-Alzette in Luxemburg. Hij versterkte zijn positie aanzienlijk door die etappe op zijn naam te schrijven. De 24-jarige renner van de Franse B-ploeg versloeg in de eindsprint zijn vier medevluchters. De voorsprong van Grosskost op de favorieten was niet groot, maar wel kostbaar. In de Tour telt immers elke seconde. Zo moesten Jan Janssen (foto: archief T&T Tekst & Traffic), Raymond Poulidor en andere favorieten ervaren dat er twee kanshebbers voor de eindzege aan de aandacht waren ontsnapt. Dat waren de Belg Herman Vanspringel en de Italiaan Italo Zilioli. Zij pakten seconden winst die de rest in de bergen nog maar moest zien goed te maken. Voor Nederland was het verloop van deze eerste rit weinig succesvol. Ploegleider Ab Geldermans zag met lede ogen een van zijn renners al de strijd staken. Jos van der Vleuten was nog niet geheel hersteld van een voedselvergiftiging en dat had hij tot woede van Geldermans en ook kopman Janssen voor de start van de Tour verzwegen, waardoor er geen reserve meer kon worden opgeroepen. Eén landgenoot was die dag wel goed bezig en dat was debutant Gerard Vianen uit Kockengen, die in Esch-sur-Alzette als achtste over de streep kwam. Ondanks dat was de sfeer in de Nederlandse ploeg bar slecht en niemand kon ook maar in de verste verte vermoeden dat drie weken later Jan Janssen in Parijs als winnaar van de Tour van 1968 zou worden gehuldigd.

Van het ene jubeljaar naar het andere, hoewel dat er op 28 juni 1980 nog allerminst naar uitzag. Gerrie Knetemann verspeelde namelijk de gele trui, Jan Raas de groene en Johan van de Velde de witte, als leider van het jongerenklassement. Toch werd er feest gevierd in de boezem van de TI-Raleighploeg omdat Henk Lubberding op indrukwekkende wijze de rit van Metz naar Luik over 282 kilometer won. Precies een week nadat hij de roodwitblauwe trui van Nederlands kampioen had moeten afstaan aan ploeggenoot Van der Velde soleerde hij op briljante wijze naar de etappewinst. De man uit Voorst sloeg een bres van ruim anderhalve minuut op de kopgroep waarvan hij deel had uitgemaakt. De Belgen Ronny Claes, Guido Van Calster, Eddy Schepers en Jean-Luc Vandenbroucke bleken niet in staat hem te volgen toen hij 12 kilometer voor de streep zijn beslissende demarrage plaatste. De zege van de Gelderlander betekende niet alleen de tweede etappezege in vier dagen voor de TI-Raleighs, maar ook het terugwinnen van de tijd die hij in de ploegentijdrit had verspeeld, nadat hij lek had gereden en de Raleightrein zonder te wachten was doorgedenderd. Hij won met zijn solo zoveel tijd terug dat hij vanuit de grauwe achterhoede van het algemeen klassement ineens weer in de bovenste regionen stond. Het verlies van drie leiderstruien leidde niet tot enige treurnis in de ploeg van Peter Post. Integendeel, want zonder die truien konden ze elke verantwoordelijkheid voor het koersverloop aan Bernard Hinault en zijn ploeg overlaten. Dat was een van de redenen waarom de Franse topfavoriet zijn knie in de vernieling reed en een week later aan de voet van de Pyreneeën moest opgeven. Aan de finish in het kletsnatte Metz zei Gerrie Knetemann voor de microfoon van Radio Tour de France: “Wij zijn naar de Tour gekomen om te proberen Zoetemelk (foto: © Vos) aan de overwinning te helpen, dus laat Hinault maar attacqueren als hij dat zo graag wil.” Koel en berekenend gingen de Raleighs in die eerste week te werk en toen Zoetemelk na de opgave van Hinault de gele trui kreeg omgehangen, maakte hij het karwei op grootse wijze af en was de tweede Nederlandse Touroverwinning een feit.

De proloog van de Tour de France werd op 28 juni 1985 verreden op het Circuit van Plumelec in Bretagne. Grote favoriet was Bernard Hinault (foto: © Cor Vos) en die zou die dag zijn eigen volk niet teleurstellen. De 30-jarige Breton liet met deze geslaagde ouverture weten dat het hem ernst was en hij drie jaar na zijn vierde en laatste Touroverwinning klaar was om nummer vijf te laten optekenen. Daarmee zou hij op gelijke hoogte komen met Jacques Anquetil en Eddy Merckx, die deze ‘wieler-high-five’ al eerder gerealiseerd hadden. Het parcours was hem op het lijf geschreven. ‘Een rondje voor krachtpatsers’, stelden de proloogspecialisten teleurgesteld vast nadat ze op verkenning waren geweest en hun kansen hadden afgewogen. Het was niks voor explosieve types als Thierry Marie en Jelle Nijdam die direct riepen dat Monsieur Felix (Levitan) met opzet dit parcours had gekozen om Hinault te bevoordelen. Dat riep ook Eric Vanderaerden, de Belg uit de Panasonic-ploeg van Peter Post, maar voor hem viel het in de praktijk reuze mee. Slechts vier seconden kwam hij te kort op een superieure Hinault. Met 19 tellen achterstand bleef de Australiër Phil Anderson nog redelijk in het spoor van de Fransman, maar andere kanshebbers liepen behoorlijke schade op. Zo verspeelde Sean Kelly driekwart minuut, wereldkampioen Claude Criquielion 38 seconden en de Schot Robert Millar 31 tikken. Evenveel als Joop Zoetemelk die met een 16e plaats de beste Nederlander was. “Jammer”, zei de veteraan die voor de 15e keer in de Tour van start ging, “dat ik 80 kilometer van het parcours logeerde. Daardoor was er bijna geen gelegenheid om de zaak te verkennen en dat brak me nu op.” Toch kon hij als enige Nederlander met opgeheven hoofd naar zijn hotel terugkeren. Gerard Veldscholten, normaliter een sterke tijdrijder, deed er 9 seconden langer over en de andere Nederlanders durfden nauwelijks op de klok te kijken nadat ze de streep waren gepasseerd. De Tour van 1985 was voor Joop Zoetemelk de laatste goede prestatie in de wedstrijd die hij totaal zestien keer zou rijden met één eerste en zes tweede plaatsen als belangrijkste resultaten. Voor zijn twaalfde plaats in de Tour van 1985 hoefde hij zich – ondanks zijn leeftijd van bijna 39 jaar – beslist niet te schamen. Niemand – zeker in Frankrijk niet – zou aan het einde van die Tour geloofd hebben dat sindsdien geen Fransman meer – hun nationale trots, de Tour de France - zou winnen. Hoezeer er in dat katholieke land ook voor gebeden zal zijn.

Dit is de laatste aflevering van ‘De ordners’ in deze vorm. Dat betekent geen afscheid, want op maandag 16 augustus ben ik er weer met een nieuw format, waarover ik op dit moment nog niets wil verklappen. Ik ga op vakantie, maar eerst zullen jullie me van 2 tot en met 24 juli aanstaande dagelijks op deze plaats aantreffen om dag voor dag de Tour van 1982 te laten herleven. Twee jaar geleden heb ik dat gedaan met de Tour van 1968 en vorig jaar met die van 1953. Voor Nederland heel succesvolle Tours en ook die van 1982 verdient die kwalificatie. Om even uw geheugen op te frissen: de Nederlanders wonnen vijf etappes, Joop Zoetemelk werd voor de zesde keer tweede in het eindklassement, Johan van der Velde derde, Peter Winnen vierde en Hennie Kuiper negende. Prachtige resultaten om op terug te blikken met daarbij twee door Fred gemaakte interviews met Johan van der Velde en Peter Winnen.

Tot dan!”

Jan Houterman

Steun onze actie!

WAAROM PIETER WEL EN JAN EN JOOP NIET?

Door Fred van Slogteren, 28 juni 2010 10:00

Onderwerp
Tekst
Je naam
Email
Web