ad ad ad ad
Deel 3 is uit

Uit de ordners van Jan …

“Vandaag besteed ik graag aandacht aan Fedor den Hertog, een van de grootste wielertalenten die we in Nederland hebben gekend. Op 25 augustus 1966 gaf de toen 20-jarige soldaat uit Harderwijk fietsles tijdens de militaire wegkampioenschappen op het golvende circuit van Zandvoort. Dertien overwinningen stonden er in 1966 al achter zijn naam toen hij van start ging. Al in de achtste ronde, het bijna 4200 meter lange parcours moest dertig keer genomen worden, begon Fedor met zijn solorit en hij bleef de rest van de koers volledig buiten schot. Er was niemand van zijn strijdmakkers die hem kon bedreigen en zo ging hij met een zeer ruime voorsprong op andere kanshebbers, als Wim Neeskens en Jan van Katwijk, als een groots kampioen over de eindstreep. Hij was met recht een klasse apart.

De organiserende landmachtkapiteins Zweedijk en Roosenburg én hun staf van medewerkers met adjudant Chris Delbressine weer vlot pratend aan de microfoon, konden over het verloop en de ontknoping van hun tiende militaire wielerkampioenschap best tevreden zijn. Overste Freijser van de Luchtmacht hielp Fedor in de gele kampioenstrui en hij reikte hem ook de rood-wit-blauwe sjerp en de gouden medaille van de KNWU uit. 41 jaar later staat deze titelstrijd nog steeds op de kalender. Afgelopen vrijdag organiseerde de ...

... sportcommissie van de Koninklijke Landmacht namens het Bureau Internationale Militaire Sport het Nationaal Militair Kampioenschap Wielrennen op de weg voor dames en heren in Amersfoort. Uitslagen ervan heb ik (nog) niet kunnen vinden.

Op woensdag 27 augustus 1975 werd een van de opmerkelijkste uitspraken van een zegevierende sporter opgetekend. In het Belgische Mettet won de 22-jarige Tineke Fopma de strijd om het wereldkampioen- schap bij de dames. Na haar overwinning sprak ze haar verbazing uit over het feit dat ze zo gemakkelijk uit de greep van het peloton bleef. ‘Ik dacht dat ik nog een rondje moest.’ In dat jaar maakte ze deel uit van de Batavus-wielerploeg onder leiding van de succesvolle ploegleider Piet Hoekstra. Op de finish bleef ze de Française Geneviève Gambillon en haar landgenoten Keetie van Oosten-Hage en Truus van der Plaat ruim voor. De frêle Friezin, die eigenlijk Trijntje heet, hoefde echter geen ronde meer. Ze ging in de Belgische Ardennen als eerste over de meet en ze werd een van de vijf Nederlandse vrouwelijke wereldkampioenen. Lees het hele verhaal van Tineke Fopma en nog 82 andere Nederlandse wereldkampioenen en Olympische gouden medaillewinnaars in het jubileumboek van de KNWU: ‘Wielerhelden van Oranje’.

Eerder op die dag won Polen de 100 kilometer ploegentijdrit voor de Sovjet Unie en Tsjecho-Slowakije. De Nederlandse ploeg met Matje Dohmen, André Gevers, Fons van Katwijk en Frits Pirard werd vijfde, maar dat was voor coach Middelink geen teleurstelling. ‘Ze hebben geweldig gereden; iedereen heeft alles gegeven. Dit is een ploeg met toekomst.’ Later die week zouden André Gevers bij de amateurs en Hennie Kuiper bij de beroepsrenners de twee andere titels op de weg behalen. En samen met de baanwereldkampioenen Keetie van Oosten-Hage, Gaby Minneboo en Roy Schuiten beleefde Nederland met zes titels in 1975 in het Waalse deel van België een uitermate succesvol toernooi.

Even een tussenstapje naar de Profronde van Nederland. Waar de Eneco Tour nu regelmatig de grens naar België oversteekt, bleef de Ronde van 1977 nog keurig in Nederland. Op zaterdag 27 augustus was de laatste etappe van Budel naar Heerlerheide over maar liefst 247 kilometer. Bert Pronk, die al vanaf de eerste etappe de leiderstrui droeg, beet zich vast in het wiel van de op 6 seconden staande Sean Kelly en bleef fier overeind. De rit werd gewonnen door Rudy Pevenage voor Fedor den Hertog. In het wiel van Kelly werd Pronk zevende. Een peloton renners stapte onderweg af zodat er slechts 38 coureurs geklasseerd werden. Met de eerder dit jaar gewonnen Ronde van Luxemburg boekte Scheveninger Bert Pronk de twee grootste successen uit zijn loopbaan. 

Bert Pronk gold als een veelbelovend tijdrijder en klimmer. Bij zijn debuut in de Tour de France in 1976 werd hij 26e. Hij reed enkele dagen in de witte trui voor de beste jongere. Een jaar later werd hij 12e. In dat jaar stapte hij over van de TI-Raleigh-ploeg naar IJsboerke. Vanaf dat moment ging zijn loopbaan door een mysterieuze virusinfectie achteruit. Na een jaar keerde hij genezen terug naar de Raleigh-ploeg, maar hij slaagde er niet meer in de hooggespannen verwachtingen waar te maken. Kenmerkend daarvoor was de Tour de France van 1980, waarin hij op de eerste dag in de ploegentijdrit moest lossen en zoveel tijd verloor dat hij uit koers genomen werd. Bert Pronk overleed op 15 maart 2005 op slechts 54-jarige leeftijd in het Portugese Alvor aan de gevolgen van kanker.

Een jaar later, zondag 27 augustus 1978, won Gerrie Knetemann op de Duitse Nürburgring de wereldtitel na een enerverende sprint met de Italiaan Francesco Moser. Twintig seconden later eiste de Deen Marcussen het brons op door favorieten als Saronni, Hinault en Zoetemelk te kloppen. Jan Raas was dertiende net voor de vooraf als absolute topfavoriet gestarte Duitser Dietrich Thurau. Toch was Bernard Hinault niet teleurgesteld want: ‘de beste heeft vandaag gewonnen.’ Die beste had het op dat moment te kwaad met zichzelf, zocht steun op de trappen van het erepodium, waar camera's zich verdrongen om in close-up de tranen van de kersverse wereldkampioen in beeld te vangen. Spanning en emoties ontlaadden zich bij een renner die als geen ander kon relativeren, maar nu toch even in de regenboogtrui kopje onder ging. Drie uur later knalden de champagnekurken en Knetemann was weer helemaal Knetemann. ‘Ze bedoelen het goed, maat ik vind champagne niet eens lekker. En het leven gaat gewoon door hoor. Een wereldkampioen heeft verplichtingen, maar ik blijf mezelf. Toen Hennie Kuiper in 1975 wereldkampioen werd dacht ik: zou ik dat aankunnen? Nu ben ik echter zo gerijpt dat ik er niet mee kan zitten.’

Hoe beleefde Gerrie Knetemann de finish? Op 250 meter van de streep drukte hij geleidelijk wat nadrukkelijker op de pedalen. ‘Ik schakelde op de 13. Ik rijen, rijen, maar Moser vloog me voorbij. Toen maakte hij volgens mij de fout weer in het zadel te gaan zitten, terwijl ik bleef staan. Ik kon ook een beetje profiteren van de luwte, even recupereren. En ineens viel hij stil. Toen ben ik gekomen. Maar op de streep wist ik niet wie er gewonnen had. Ik dacht: Ik ben geklopt het is Moser. Tot ik plotseling besefte dat hij zijn hand niet had opgestoken. Jezus Christus, dacht ik, nou ben ik nog wereldkampioen geworden ook.’ En wat zei de geklopte Moser? ‘Ik was er zeker van te zullen winnen. Maar vijftien meter voor de streep kwam Knetemann terug. En daar had ik helemaal niet meer op gerekend. Toen was het te laat voor mij. Had de streep twintig meter verder gelegen, dan had ik hem zeker nog gepakt. Sterker, zeven op de zeven keer win ik zo'n sprint van hem.’

En omdat het zo leuk is lees ik ook nog even de krant van maandag 27 augustus 1979. En weer hebben we een wereldkampioen, wat zeg ik…. twee wereldkampioenen. Op zaterdag was ik in Vilt getuige van een hele nipte zege van de 17-jarige Petra de Bruin uit Nieuwkoop. Het verschil was zo miniem dat er een finishfoto aan te pas moest komen om te bepalen dat de Belgische Jenny De Smet geklopt was. Een dag later was ik één van de 230.000 toeschouwers bij de wereldtitelstrijd van de beroepsrenners. Het eindschot, de vlammende slotdemarrage van Jan Raas kon door niemand worden beantwoord. Dietrich Thurau probeerde het nog wel, maar zag zich reeds een tiental meters voor de finish definitief geklopt. Ook Jean-René Bernaudeau was kansloos tegen de attaque van Jan Raas. Onder een oorverdovend gejuich van de niet tot bedaren te brengen wielerfans schoot Raas tenslotte over de meet. Nederland had andermaal een wereldkampioen. De derde in vijf jaar tijd.

En dan was er nog de controverse tussen de renners Raas, Zoetemelk, Kuiper en Knetemann versus de NOS. Jan Raas weigerde na afloop pertinent op het televisiepodium te verschijnen om Studio Sport te woord te staan. Oorzaak was de in de ogen van de renners zeer negatieve benadering van de Ronde van Nederland door commentator Mart Smeets. Die unieke weigering bracht zowel de organisatie als de KNWU in verlegenheid. Herman Krott: ‘Wij hebben geprobeerd de renners van gedachten te doen veranderen maar dat is op niets uitgelopen.’ En Peter Post zei: ‘Ik heb het er moeilijk mee.’
De nieuwe wereldkampioen was nog eens extra kwaad geworden, toen hij na de huldiging hoorde, dat de NOS-televisie meerdere malen een aantal vertraagde beelden had uitgezonden waarop te zien was dat Raas zich in het begin van de wedstrijd tijdens de beklimmingen aan de broek van zijn ploeggenoten had vastgehouden. ‘Schandelijk, ik was niet de enige kopman die hulp kreeg van zijn ploegmaats. Dit was een wraakactie van de NOS, anders niet.’

Mart Smeets, de door de renners gewraakte verslaggever, had het tijdens de koers ook zwaar te verduren. Op een gegeven moment werd de motor, waarop hij zijn reportagewerk verrichtte, aangereden door de ploegleiderswagen van de Nederlandse ploeg met Peter Post aan het stuur. De motor kwam in het publiek terecht. De manoeuvre leverde Post een boete op van 600 gulden. Te voldoen aan de UCI. Overigens leed de NOS naast die motor nog meer materiaalschade. Vrijdagnacht was een NOS-auto opengebroken en er was voor 40.000 gulden aan apparatuur ontvreemd. Op de foto, gemaakt op zaterdag 25 augustus 1979 na afloop van het WK voor amateurs, praat Mart Smeets met Ad Wijnands en Hennie Stamsnijder.

Eddy Merckx won slechts één keer op 27 augustus. Dat was in 1975 een criterium in Overijse en dat was overwinning nummer 486. In 1961 reed hij op 16 juli zijn allereerste koers (als nieuweling). Het zou tot 1 oktober duren voor hij in Klein-Edingen zijn eerste zege pakte. Op 27 augustus reed hij tijdens zijn achtste koers in Humbeek lek en hij gaf op.

En dan nog dit. Hennie Kuiper reed in 1977 een fantastische Tour de France, waarin hij op 48 seconden van Bernard Thevenet op de tweede plaats eindigde. Eind augustus bedankte hij de vele fans voor alle steunbetuigingen. Een uitstekend staaltje van PR, wat mij betreft typerend voor de persoon Hennie Kuiper.

Tot volgende week!”

Jan Houterman

Door Fred van Slogteren, 27 augustus 2007 10:00

Knetemann

Voor mij een van de mooiste momenten uit de wielerhistorie. De amstegoldrace van de Kneet is natuurlijk nóg indrukwekkender.

Geplaatst door eenbergmuziek, 27 augustus 2007 15:43:04

Onderwerp
Tekst
Je naam
Email
Web