Het balhoofdplaatje van Otto …

Bij onze oosterburen wankelt de positie van Angela Merkel na haar uitspraak Wir schaffen das waarmee ze binnen haar land een splijtende polarisatie op gang bracht. Het is daarom ondenkbaar dat er een industrieel product naar haar vernoemd zal worden.

Een van haar voorgangers viel die eer wel te beurt en wel mijn naamgenoot Otto Von Bismarck, die van 1862 tot 1890 bondskanselier, ofwel minister-president was. Er werd onder meer een slagschip naar hem vernoemd.

Maar er was ook een fietsenmerk dat zijn naam droeg en het balhoofdplaatje is in meerdere opzichten een curiosum. Ga maar na: hoe vaak zal het voorkomen dat de naam van een eerste minister als merknaam voor een fiets gedeponeerd wordt?

Natuurlijk was de IJzeren Kanselier een groot man: minister-president van Pruisen, en in 1871 grondlegger van het grootduitse rijk. Hij stond niet alleen in Duitsland, maar ook daarbuiten in hoog aanzien.

Zoals het plaatje toont, werd het merk van de in Radevormwald gevestigde fabriek in 1896 gedeponeerd. Toen was Bismarcks rol feitelijk al uitgespeeld, want hij overleed in 1898 op 83-jarige leeftijd.

Eerdere plaatjes van het merk laten een portret zien van de kanselier, sommige met hoed, allemaal verleidelijk om af te beelden, maar deze van 1946 is bijzonder, omdat in 1945 alle Duitse handelsmerken en industriële eigendommen door de geallieerden verbeurd zijn verklaard.

Dat betekende dat de overwinnaars zo’n merknaam of een Duits patent of octrooi voor weinig konden kopen. In Nederland was er een Stichting Beheer Vijandelijke Rechten, waar belangstellenden zich konden melden.

De stichting, aanvankelijk voor de duur van 25 jaar in het leven geroepen, werd al in 1952 ontbonden. Het bleek namelijk niet haalbaar de echt grote Duitse merknamen als Bayer, Siemens, AEG, Deutz of Mercedes Benz effectief in buitenlands beheer over te doen.

Wel was er haast geen Duits fietsenmerk meer over, want alles van naam was opgekocht door buitenlanders. Maar heel weinig Duitse merken konden na 1945 onder eigen naam verdergaan omdat niemand ze wilde.

Dat waren in de fietsenbranche onder meer gerenommeerde merken als Bismarck, Vaterland en Bauer. Het is allemaal lang geleden en het zal Marcel Kittel, Tony Martin en André Greipel allemaal (Brat)wurst sein.

Door Otto Beaujon, 26 oktober 2018 12:00

Onderwerp
Tekst
Je naam
Email
Web