Het balhoofdplaatje van Otto …

Algemeen wordt aangenomen dat de Phoenix rijwielfabriek in Leeuwarden in 1904 is opgericht, hoewel de onderneming van de gebroeders Schootstra toen nog in Joure gevestigd was. De naam ‘Phoenix’ werd echter pas in 1908 door de broers gedeponeerd.

Dat verschil van vier jaar is overigens niet vreemd omdat het destijds gebruikelijk was dat een beetje rijwielhandel meerdere merken van uiteenlopende kwaliteit deponeerde.

Vreemd genoeg bestond er al eerder een Phoenix rijwielfabriek, en wel in Heerenveen, maar er was geen verwantschap. Het bedrijf in Heerenveen was eigendom van de heren Harmsen en Nieuwenhuis.

Het is om onduidelijke redenen niet tot een geschil over die naam gekomen. Niet vanwege het faillissement van de Heerenveense Phoenix in 1917, want de boedel inclusief de merknaam werd overgenomen door Andries Gaastra, de oprichter van Batavus.

Voor zover bekend heeft Gaastra de broers Schootstra geen strobreed in de weg gelegd om de naam te blijven voeren, dus zal er achter gesloten deuren wel een regeling zijn getroffen.

Phoenix behoorde qua omvang tot de middenmoot van de Nederlandse fietsenfabrikanten. Het bedrijf maakte een compleet programma inclusief transportfietsen en halfhoge, verzwaarde fietsen voor handwerkslui die hun gereedschap moesten vervoeren.

Kort voor de Tweede Wereldoorlog kwam Phoenix met de Mutaped, een fiets met een echte versnellingsbak, verborgen in het frame achter de trapas.

De techniek in die bak was afkomstig van de Zwitserse machinefabriek Phoebus, en de fiets bleef een kleine twintig jaar lang in productie. Het systeem werkte goed, en had geen kwetsbare delen, zoals kabels.

Rond 1960 nam Phoenix eerst het noodlijdende Fongers over en zes jaar later werd ook concurrent Germaan ingelijfd. Op de kwaliteit van al deze fietsen was weinig aan te merken, maar financieel bleef het kwakkelen.

In 1969 stapte de laatste Schootstra uit het bedrijf en volgde er een fusie met Batavus. Een eufemisme voor de buitenwacht, want het was in feite een overname.

Hoewel Phoenix nooit racefietsen heeft gebouwd laat staan dat er van sponsoring van individuele wielrenners of wielerploegen sprake was, heeft het merk toch een directe link met de wielersport ook al kwam die jaren nadat het bedrijf door Batavus werd overgenomen.

Op 26 november 1986 werd in een ziekenhuis in de stad Groningen Bauke Mollema geboren, van moeders kant een kleinzoon van Folkert Schootstra een van de twee broers en vroegere eigenaren van de voormalige fietsenfabriek.

Via Bauke is de relatie met de al lang niet meer bestaande rijwielfabriek en de wielersport alsnog gelegd. In de hoop dat het een van Nederlands beste wielrenners bespaard blijft om nog eens als een ploenix uit as te moeten verrijzen.

Foto 2: © Cor Vos

Door Otto Beaujon, 11 mei 2018 10:00

Onderwerp
Tekst
Je naam
Email
Web