Uit de ordners van Jan …

Op donderdag 5 april 2012 besteedde de Slogblog in de rubriek Van de boekenplank van Wim … aandacht aan de Vrij Nederland bijlage ‘Wielrenners in de Oorlog’, verschenen op 19 mei 1979. Omdat het een tijdschrift is voel ik me vrij om dit bijzondere exemplaar nogmaals voor het voetlicht te halen. Het gaat over het goed en fout zijn van Nederlandse beroepsrenners in de Tweede Wereldoorlog.

Vlak voor die oorlog was Nederland een toonaangevend wielerland, zij het dat onze toppers voornamelijk op de baan reden. Zoals Gerrit Schulte, een van de sterkste achtervolgers ter wereld en een van de beste zesdaagsenrenners. Maar er waren er meer.

De sprinter Jan Derksen stond aan het begin van een grote carrière, zijn collega Arie van Vliet had al een gevestigde reputatie. Kees Pellenaars, de latere ploegleider, was behalve wegrenner ook een goede zesdaagsenrenner en reed die regelmatig gekoppeld aan Cor Wals (foto 2), tevens een goede stayer.

In deze bijlage van Vrij Nederland, geheel geschreven door het journalistenduo Barend & Van Dorp vertellen de bovengenoemde renners over hun belevenissen tijdens de oorlog. Niet alleen over de wedstrijden, maar ook over de soms hachelijke avonturen die ze beleefden en de smokkelpraktijken van het verdiende geld dat ze in de buizen van hun frames verstopten of in de tubes naaiden.

Met uitzondering van Wals probeerden ze zich niet met politiek bezig te houden, maar dat bracht Kees Pellenaars wel eens in de problemen als hij zesdaagsen reed met Wals als koppelgenoot. Zo reden ze eens in een zesdaagse op aanraden van Wals hun rondjes vermomd als de Italiaanse fascistische dictator Mussolini en de Ethiopische keizer Haile Sealassie, het land dat door Italië was overweldigd.

Het publiek moest er vreselijk om lachen, maar de aanwezige nazi’s arresteerden het stel en Pellenaars heeft er een aantal benauwde uren aan overgehouden.

Ook Gerrit Schulte koerste de hele oorlog door, tot in het neutrale Zwitserland aan toe. Zijn schade van de oorlog was een sportieve, omdat hij zeker wist dat hij zonder die oorlog wereldkampioen op de weg zou zijn geworden. De wereldkampioenschappen gingen vanwege de oorlog echter al die jaren niet door.

Ze reden regelmatig in Duitsland zelf, want daar was goed geld te verdienen. Voor Adrie Zwartepoorte, Nederlands kampioen stayeren in 1940 was dat een brug te ver, maar de andere profs hadden er geen moeite mee.

Hoe het publiek in het bezette Nederland daar over dacht bleek op 20 juli 1941 in het Olympisch Stadion in Amsterdam. Daar werd die dag het Nederlands kampioenschap stayeren verreden met de immens populaire Cor Wals als een van de deelnemers.

Tot hij aan de start verscheen in een shirt met daarop de gehate letters SS in runenschrift. Beïnvloed door zijn pro-Duitse schoonfamilie had hij zich al eerder positief over de bezetter uitgelaten. Om die reden had de bezetter SS’ers in burger in het publiek laten plaatsnemen, om eventuele demonstraties tegen de SS de kop in te drukken. Maar er was geen houden aan.

Toen Wals in dat verfoeide truitje zijn rondjes begon het hele stadion te fluite en boe te roepen en werd Wals bekogeld met een stortregen van zitkussentjes. Het publiek pikte het massaal niet dat een van de populairste sportmensen in het Nederland van voor de oorlog een landverrader bleek te zijn. Kort daarop vertrok Wals in SS-uniform als soldaat naar het Oostfront.

Hij heeft het overleefd en heeft na de oorlog een fikse gevangenisstraf uitgezeten.

Foto: archief dewielersite.net

Door Jan Houterman, 22 mei 2017 10:00

Onderwerp
Tekst
Je naam
Email
Web