ad ad ad ad

Schapen en ezels in de polder

Ik vind beesten leuk en moet daarbij altijd aan een uitspraak denken van mijn vader: ‘Doe je een varken goed dan krijg je spek, doe je een mens goed dan krijg je drek’. Daar zit veel wijsheid in en mijn vader, dat besef je vaak later, was een wijs man. Als ik fiets, ben ik ook altijd geïnteresseerd in het wel en wee van beesten, die je tijdens een trainingstocht tegenkomt. Dat wil dus zeggen de meest voorkomende beesten in de wei en boven de wei, zoals aalscholvers, reigers en soms een ooievaar of lepelaar. Maar ook ... 
... kiekendieven, buizerds, fazanten en alles wat de natuur ons te bieden heeft, interesseert mij, zonder dat ik daar nou echt een studie van maak. Zelfs muskus- en beverratten die volop in de Haarlemmermeerpolder aanwezig zijn, hebben mijn sympathie. 
Het beest in de mens
Ieder land en iedere regio daarvan heeft zijn eigen dieren en ik beperk me dus tot de meest aanwezige beesten tijdens mijn gebruikelijke fietskilometers. Dat zijn schapen, koeien en soms enkele hangbuikzwijnen op een landerij en in dit verhaal zelfs een ezel. Veel fietsers, al of niet trainend, hebben vaak geen oog voor de schoonheid van de dierenwereld om ons heen. Zij zijn alleen maar bezig ‘elkaar pijn te doen’. Dat is dus het beest in de mens dat tijdens het fietsen ontwaakt… Maar waar gaat dit verhaal nou over? Over zomaar een ezel en de zoveelste confrontatie met een ‘schaap op zijn rug’. Ik heb daar inWielerexpress al eens eerder over geschreven en ook nu was er weer een bijzondere finale bij de redding van een schaap van een gruwelijke dood …
Mijn ‘eigen’ ezel
Ik rijd al sinds ik heb leren fietsen langs de Ringvaart vaak mijn rondje en passeer daarbij talloze koeien, bokken, geiten, schapen en ook een stel ezels. Koeien en schapen zijn in de meerderheid dus die vallen niet op, maar de ezels in een weilandje bij Lisse vind ik altijd heel interessant. Een ezel is namelijk een bijzonder intelligent, maar ook koppig beest. Vooral met de laatstgenoemde eigenschap voel ik mij verwant. Overigens is ook een varken een buitengewoon pienter dier, maar die zie je weinig of niet tijdens het fietsen. Ik had het daar onlangs nog over met Jo de Roo en hij schreef mij ‘op een varkenskaart’ daarna het volgende: “Jan, we spraken over varkens en Vlaamse Reuzen en ik hou veel van varkens, want ik had een oud-oom, dus een broer van mijn vader zijn vader, (mijn opa dus) en die had een varken als vriend. Hij liep daarmee van Biezelinge naar de Goese markt. Meestal kwam hij niet in Goes aan, omdat hij onderweg een café bezocht. Hij kwam dan één of twee dagen later pas thuis. Maar altijd samen met zijn varken. Dus niet alleen Vlaamse Reuzen kunnen je vrienden zijn, maar vooral ook een varken.”
Het paard van Luc Reinds
Ook kan ik mij een verhaal herinneren van de Noordelijke wielerman Luc Reinds, lid van de Peddelaars uit Hoogeveen. Hij had een paard dat hij soms meenam naar het plaatselijke café. Daar dronk het paard dan zijn ‘eigen biertje’. Kortom, de beestenwereld leeft ook in de wereld van het cyclisme. Terug naar mijn ezel. Ik begon de ezel, toen ik bemerkte dat hij zijn maatje blijkbaar verloren had en alleen en eenzaam in de wei stond, af en toe over zijn bol te aaien en bij een volgende rit nam ik wortels en appeltjes mee. Dat is een vast ritueel geworden en minstens drie maal per week fiets ik naar het kleine weilandje langs de Ringvaart bij Lisserbroek. 
Dierenvrienden onder elkaar
Als ik aan kom rijden, herkent de ezel mij aan de hand van de rood/witte
racekleding al vanuit de verte en komt balkend naar het hek draven. Soms staat hij de andere kant op, of verderop in het weilandje. Als ik dan roep, komt Igor (want zo heb ik hem genoemd) in galop aanlopen, zoals alleen een ezel dat kan. Kortom, ik heb er een (wieler)vriend bij. Af en toe komt Carel Hamelink, eveneens een dierenvriend, vanuit Zoetermeer (!) bij mij langs en dan fietsen we samen naar de ezel. Overigens noemt men – om deze ezelsles te beëindigen – een gecastreerde ezel een oen. De kruising tussen een paardenmerrie en een ezelshengst noemt men een muildier en het jong van een ezelin en een paardenhengst is een muilezel. Beide dieren wijken fysiek iets af van de authentieke ezel en zijn onvruchtbaar. Zover is de mens nog niet geëvolueerd …
Een schaap op zijn rug
Ik heb in het verleden bijzondere avonturen beleefd met het weer op zijn poten zetten van een ‘verwenteld schaap’, ofwel een schaap op zijn rug. Iedereen die langs weilanden fietst, moet daar in zijn leven ooit mee geconfronteerd zijn geweest. Helaas beseft niet iedereen dat zo’n op zijn rug liggend schaap een afschuwelijke doodsstrijd uitvecht. Een schaap is een bijzonder beest. Het levert wol en melk en daarnaast ook nog vlees. De schapenmaag wordt gebruikt in ‘bijzondere gerechten’. Van schapendarmen worden vioolsnaren gemaakt. Aan het eind van de herfst hebben de ooien groene, blauwe of rode vlekken op de vacht. Dit komt doordat in de herfst de rammen tussen de ooien worden losgelaten. De rammen krijgen een stempelkussen (een dekblok genaamd) op hun buik gebonden met rode, groene of blauwe kleurkrijt. Als de ram bovenop de ooi springt om haar te dekken, wordt tegelijkertijd de ooi gekleurd. Zo kan de boer controleren welke ooien gedekt zijn en door welke ram. 
Directe hulp noodzakelijk
Bovendien kan hij zo ook in de gaten houden welk schaap moet lammeren, om tijdig maatregelen te nemen. Verwentelde schapen zijn meestal al geruime tijd niet geschoren. Als ze daardoor op hun rug liggen zijn ze ten dode opgeschreven, aangezien zij niet zelfstandig weer op hun poten terecht kunnen komen. Directe hulp is dan noodzakelijk. Wanneer een schaap niet geholpen wordt, drukken de ingewanden op de longen en de ruggengraat, waardoor het moeite krijgt met ademen en na verloop van tijd zal stikken. Het is niet zo dat een verwenteld schaap naar links of rechts omgerold kan worden en weer op zijn poten gezet. Op deze manier is er een grote kans op een maagkanteling, ook wel maagtorsie genoemd. Dat veroorzaakt gasvorming in de maag en de darmen, waarna het dier vaak eerst in coma raakt en uiteindelijk overlijdt.
Op de Spaarndammerdijk
Het is op een grimmige zondagochtend dat ik langs de Spaarndammerdijk fiets op weg naar een clubrit op ons clubparcours. Hoewel mijn gedachten al bij de koers zijn, dwaalt mijn blik over het landschap. Dan ineens gaat er een schok door mij heen, want heel ver in het weiland zie ik een schaap op zijn rug liggen. Dat is altijd een macaber gezicht, want een schaap heeft door zijn vacht een vrij grote romp die wordt gedragen door spillepootjes. Zolang een schaap op zijn poten staat is dat een normaal beeld, maar zodra het op zijn rug ligt is dit een heel ander gezicht. De vier poten steken dan als stokken omhoog vanuit een grote bol wol. Ik zet mijn fiets tegen het hek dat langs de dijk loopt en klim onder het prikkeldraad door. Voor me ligt een grote brede sloot en nergens is een dam te ontdekken die toegang geeft tot het weiland. Die ligt met een afgesloten hek aan de andere kant. 
Voldaan gevoel
Ik loop de dijk weer op en zie aan de andere kant een polderhek, waarvan de bovenste plank loszit. Ik trek de loszittende plank van het hek af en leg hem over de ongeveer twee meter brede sloot. Wankelend loop ik over de doorbuigende plank. Daarna ga ik soppend in mijn raceschoenen het weiland in. Ik ben gespannen, want de vraag is natuurlijk, of het schaap nog leeft? Als ik naderbij kom, zie ik het beest diep ademhalen en de ogen staren mij in doodsangst aan, maar ook met enige verwachting. Ik zet het schaap - volgens een beproefde methode - weer op zijn poten en loop met een voldaan gevoel terug naar de dijk. Dan hoor ik iemand roepen. Het is de boer die in de verte komt aanlopen. Ik kijk op mijn horloge en zie dat ik de start van de clubrit waarschijnlijk niet meer kan halen. Ik loop hem dus tegemoet om uitleg te geven. 
En nu opsodemieteren!
Het is een jonge vent met een dikke boerenkop. Zijn oogopslag is arrogant en ik ben op mijn hoede. “Wat doe jij op mijn land?” vraagt hij bars. Ik geef uitleg, maar hij reageert agressief. “Dat schaap had ik zelf wel op zijn poten kunnen zetten en die plank daar verderop moet direct van de sloot af!”, buldert hij. “EN NU OPSODEMIETEREN!” Ik ben verbijsterd en in een impulsieve reactie pak ik een graspol die ik, onder begeleidend verbaal geweld, naar zijn kop gooi. Ik raak hem en hij komt op mij afstormen. Ik besluit om niet de fysieke confrontatie aan te gaan, dus keer ik om en ren weg. Hij komt scheldend en vloekend achter me aan. 
Held op (race)sokken
De afstand naar de plank over de sloot is ongeveer honderdvijftig meter en tijdens het lopen, ofwel strompelen, ontstaat er een duivels idee in mijn brein. De boer houd ik op afstand en ik maak al lopend gebaren van ‘kom maar’. Hoewel veel ouder, voel ik dat ik hem op basis van een betere conditie op afstand kan houden. Toch laat ik hem naderbij komen, want dat past in mijn strategie. Als ik achterom kijk, zie ik dat zijn gezicht paars aanloopt. Ik nader de plank, maar wil niet het risico nemen om er met mijn modderige raceschoenen vanaf te glibberen. Tijdens het lopen trek ik de glitterbanden van mijn schoenen los en draaf op racesokken verder door de wei.
 
Ik hoor de briesende adem van de boer achter mij op een afstand van ongeveer tien meter. Als een overjarige balletdanser schuifel ik in gezwinde spoed over de wankele plank en bereik veilig de overkant. Dan draai ik mij om en de timing is perfect. De boer is inmiddels bezig de oversteek te maken en balanceert midden op de plank als ik die met een zijwaartse beweging van de wallenkant afduw. In slow motion zie ik de boer in de sloot verdwijnen, terwijl verderop het schaap rustig staat te grazen.
Tot volgende week!
 
Jan Zomer
 
Foto's: © Philip van der Ploeg en Jan Zomer 
Cartoon: © Erwin Zomer 

Door Fred van Slogteren, 18 maart 2012 12:00

Geweldig

Oop, het is u weer gelukt om de meest bizarre dingen te beleven en na te vertellen met een af en toe duivels karakter. Als kleinkind had ik het verhaal al eens half gehoord maar het komt beter tot zijn recht met de juiste context. Geweldig gedaan!

Geplaatst door Jordy Bottelier, 25 maart 2012 11:57:07

Onderwerp
Tekst
Je naam
Email
Web