“De meeste fietsenfabrieken uit de historie zijn klein begonnen. De basis was doorgaans een individuele fietsenmaker in een werkplaatsje achter een winkel. Geld was er doorgaans niet en een enkele keer kwam er met veel inzet, ondernemerschap en keihard werken iets van de grond dat levensvatbaar was. Ingenieur Frans Grootjans en pianohandelaar Willem Laméris deden het andersom. Met enig kapitaal begonnen zij in 1903 aan de Veemarkt in Tiel een fietsenfabriek, waarbij zij de ...
... status van de ambachtelijke fietsenmaker oversloegen en direct in het groot dachten. Waar ze hun ervaring als fietsenmakers vandaan haalden is onbekend, maar ze hadden geen last van bescheidenheid. In januari 1918 werd per advertentie een aandelen-emissie in de dagbladen aangekondigd en in de aan te vragen prospectus noemden ze zich een solide bedrijf met meer aandacht voor investeringen dan voor dividend. Zonder er overigens harde cijfers bij te vermelden, behalve dat de gemiddelde schuld aan crediteuren gelijk stond aan twee maanden omzet. Bato was zijn tijd ver vooruit waar het begrippen als marketing en reclame betrof. In het in 1918 verschenen standaardwerk Een halve eeuw wielersport staat een advertentie waarin ze zich De Nationale Rijwielfabriek noemen, met de tekst 'Sterk als de Batavieren, Snel als hun pijl en Goedkoop als hun kleeding’. Zo waren er tot de Tweede Wereldoorlog meer opvallende advertenties waarin Bato handig inspeelde op de problemen van die tijd en de actualiteit. Fietsen konden roesten, er was in de jaren dertig een grote internationale depressie gaande en in 1937 kwamen uit de hele wereld padvinders naar Nederland voor een internationale jamboree. Voor al die gelegenheden had Bato een passende advertentie. Ondanks al deze inspanningen heeft het bedrijf nooit de omvang en status bereikt van bijvoorbeeld concurrent Gazelle en werd het financieel gedragen door plaatselijke beleggers. Nederland was nog niet echt rijp voor nieuwlichterij als marketing en Bato is nooit de Nationale Rijwielfabriek geworden die ze pretendeerde te zijn. Ondanks de mooie advertenties ben ik maar weinig Bato-producten tegengekomen. Slechts een enkele keer in de vorm van degelijke zwarte dames- en herenrijwielen, maar nooit een racefiets of iets dergelijks. Na de oorlog leed het bedrijf een kommervol bestaan tot het in 1958 werd overgenomen door branchegenoot Batavus.
Tot volgende week!”
Otto Beaujon