“De smid Henricus Burgers uit Deventer staat in de geschiedenisboeken als de eerste rijwielfabrikant in Nederland. Er was in 1868 wel al even een fietsenfabriekje in de Amsterdamse plantagebuurt, maar deze firma Samuels heeft maar zo kort bestaan dat we die eer met een gerust hart aan Burgers kunnen geven. Burgers begon in 1869 met het produceren van fietsen en het bedrijf is daarmee doorgegaan tot 1961. In de tussenliggende 92 jaar zijn er alle denkbare soorten fietsen gemaakt, van …
… smeedijzeren velocipèdes met houten wielen, hoge bi’s, safeties, fietsen met cardanaandrijving, fietsen met luchtbanden, enzovoort tot aan de keurige dames- en herenrijwielen die in de jaren vijftig werden bereden. In 1939 bij het 70-jarig bestaan heeft Burgers een boek uitgegeven met de titel ‘De geschiedenis van de fiets’ en dat is in feite de geschiedenis van Burgers. Het is geschreven door de destijds vermaarde journalist en publicist George Hogenkamp, die ook verantwoordelijk is voor een van de klassieken in de Nederlandse wielerliteratuur: ‘Een halve eeuw wielersport’. Een groot deel van de modellen die bij Burgers zijn gemaakt, zijn te bezichtigen in het gemeentemuseum van Deventer. Burgers was gedurende de eerste veertig jaar van zijn bestaan als sponsor actief in de wielersport. Toenmalige beroemdheden als Jaap Eden en Marten Kingma lieten in advertenties enthousiast weten dat zij hun heldendaden vooral te danken hadden aan de superieure kwaliteit van hun Burgers rijwiel. Na de eerste wereldoorlog werd het bedrijf leverancier aan zowel het Nederlandse als het Belgische hof. Koningin-regentes Emma, haar schoonzoon Prins Hendrik en Koning Leopold de Tweede van België hebben een echte Burgers bereden en dat was voor het bedrijf aanleiding om zich niet meer in te laten met die ordinaire wielrenners. De bovenstaande afbeelding toont een portret van Henricus Burgers en hoewel dit plaatje wel deel uitmaakt van de Burgers-collectie in het Deventer gemeentemuseum, heeft het nooit als balhoofdplaatje op een fiets gezeten. Wel op een naaimachine, want in de negentiende eeuw maakte Burgers ook naaimachines, evenals andere Europese fietsenfabrieken als Singer, Seidel & Naumann, Dürkopp en Manufrance. Of Burgers die apparaten ook zelf maakte betwijfel ik. Als je er goed naar kijkt is er geen verschil te zien met een Singer naaimachine, een product dat een eeuw lang onbetwist internationaal marktleider was en die in vrijwel geen enkel Nederlands huishouden ontbrak.
Tot volgende week!”
Otto Beaujon
Steun onze actie!