KRIEGS-ALBUM DER RADWELT 1917
door Fredy Budzinski
“Dit is een heel zeldzaam boek. Een jaarboek, uitgegeven door Der Rad Welt en dat was in het begin van de vorige eeuw een toonaangevend Duits wielerblad. Een dagblad over wielrennen met een oplage van 100.000 exemplaren. Onvoorstelbaar. Dit is de jaargang 1917 van het jaarboek en dat was dus het voorlaatste jaar van de eerste wereldoorlog. Omdat die oorlog aan Nederland voorbij is gegaan, hebben we eigenlijk nooit goed begrepen welke impact de jaren 1914 tot en met 1918 in de landen hebben gehad die bij die oorlog betrokken waren. Als je in dit boek de foto’s bekijkt dan begrijp je het iets beter, want als de renners niet op een fiets zijn afgebeeld, dan zijn ze wel in militair uniform te zien. Het meest illustratief is de foto van Willy Tadewald die met een bazooka staat afgebeeld. Ook op de voorpagina zie je een vlag wapperen, terwijl een soldaat met een fiets nabij het slagveld op wacht staat. Daarbij de symbolen van het Duitse leger, de adelaar en het ijzeren kruis. In het boek worden de wielerbelevenissen verteld zoals zich die in 1917 hebben afgespeeld. In chronologische volgorde en van januari tot …
… december. Duitsland was in die tijd vrijwel het enige land waar nog volop wedstrijden werden gefietst, voornamelijk op de baan. Er staat ook een complete uitslagenlijst in en dat is heel bijzonder, gezien de oorlogstijd. Bizar is het lijstje Unsere Toten, waarin alle wielrenners staan vermeld die in 1917 in de loopgraven of in hun vliegtuigen zijn gesneuveld. Of Fredy Budzinsky ook daadwerkelijk de auteur van het hele boek is, weet ik niet maar deze destijds befaamde wielerjournalist was als redacteur aan het blad Der Rad Welt verbonden. Na de eerste wereldoorlog nam hij het zelfs over van de uitgever en tot 1932 heeft het blad bestaan. Toen was het over en uit, want het werken werd Budzinsky in het begin van de jaren dertig onmogelijk gemaakt en na de machtsovername door Adolf Hitler moest hij in 1933 de pijp aan Maarten geven. Hij was namelijk getrouwd met een joodse vrouw en dat kon natuurlijk niet kosjer zijn in de ogen van Hitler en zijn trawanten. Hoe het ook zij, Budzinsky was behalve een vermaard wielerjournalist ook de man die de zesdaagse in Duitsland introduceerde. Dat was in 1909 op de Treptow-baan in Berlijn.
Tot volgende week!”
Wim van Eyle